MONITORING AEROBIOLOGICZNY


 

Komunikat pyłkowy dla  alergików – Małopolska

z dnia: 2018-10-03

     

     Sezon pyłkowy dobiega końca. W powietrzu obecne są pojedyncze ziarna pyłku pokrzywy, traw, komosy, babki i ambrozji. Stężenie zarodników grzybów Alternaria i Cladosporium jest niskie i wykazuje tendencję spadkową. Dopiero od połowy stycznia lub początku lutego można spodziewać się pojawienia pierwszych ziaren pyłku drzew wczesno-wiosennych, takich jak olcha i leszczyna.

 

W okresie jesienno-zimowym, chłodne powietrze sprzyja wzrostowi zawartości w nim kurzu/pyłu zawieszonego, a warunkach pomieszczeń zamkniętych jest okresem wzrostu aktywności roztoczy kurzu, których wydaliny unoszone z kurzem znane są ze swych właściwości alergizujących. W tym okresie wskazana jest, zwłaszcza w rejonach uprzemysłowionych szczególna pielęgnacja skóry twarzy, oczu i nosa.

 

TAKSON                     STĘŻENIE               PROGNOZA

Trawy Poaceae		    NISKIE          SPADEK
Pokrzywa Urtica             NISKIE          SPADEK
Babka Plantago              NISKIE          SPADEK
Ambrozja Ambrosia 	    NISKIE          SPADEK
Cladosporium                NISKIE          SPADEK
Alternaria                  NISKIE          SPADEK

Aparat VPPS 2000 firmy Lanzoni aparat do pobierania powietrza (pyłkołapacz)

Aparat VPPS 2000 firmy Lanzoni aparat do pobierania powietrza (pyłkołapacz)

Komunikaty pyłkowe zawierają informacje o stężeniach ziarn pyłku roślin w powietrzu dla Krakowa i okolic (do 150 km). Opracowywane są w oparciu o wyniki pomiarów prowadzonych na Krakowskiej Stacji Monitoringu Aerobiologicznego przy Zakładzie Alergologii Klinicznej i Środowiskowej UJCM.
Krakowska Stacja Monitoringu Aerobiologicznego prowadzi całoroczne pomiary stężenia ziarn pyłku roślin i zarodników grzybów w powietrzu.  Analizy są oparte na tzw. metodzie wolumetrycznej, czyli objętościowej przy użyciu aparatu VPPS 2000 firmy Lanzoni, umieszczonego w centrum Krakowa, na budynku Collegium Śniadeckiego (25 m). Punkt pomiarowy jest udostępniony w ramach współpracy z Instytutem Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego i Ogrodu Botanicznego. Komunikaty pyłkowe są opracowywane w oparciu o wartości stężeń ziarn w 1m3 powietrza na dobę.

Komunikaty pyłkowe zawierają ponadto informacje profilaktyczne dla chorych z alergią pyłkową oraz ułatwiające diagnostykę i ocenę skuteczności leczenia dla lekarzy-alergologów.

 


Główne rośliny alergizujące w Polsce


Informacje o roślinach alergizujących w Polsce:

WIOSNA

  • LESZCZYNA – Wysokie krzewy lub drzewa. Kwiaty męskie w zwisających, cylindrycznych kotkach widocznych zimą. Kwiaty żeńskie są ukryte w pączkach, pojedynczo lub po kilka. Kwitnie przed rozwinięciem się liści (koniec I – początek IV). Leszczyna jest jedną z pierwszych zakwitających roślin, rozpoczyna sezon pylenia.
    Występowanie: W Polsce dziko rośnie jeden gatunek (leszczyna pospolita – Corylus avellana L.), pospolity w całym kraju, w górach do wysokości 1330 m n.p.m, w lasach, na zrębach i w zaroślach. W uprawie spotyka się kilka gatunków.
    Pyłek leszczyny wykazuje średnie działanie alergizujące, stężenia ziarn w powietrzu osiągają średnie wartości. Pyłek leszczyny wykazuje wysokiego stopnia reakcje krzyżowe z pyłkiem brzozy i olchy.
  • OLCHA (OLSZA) – Drzewo lub krzew (olsza zielona). Kwiaty męskie zebrane w kotkowate kwiatostany zawiązujące się latem poprzedniego roku. Zakwitają przed rozwinięciem się liści lub równocześnie z nimi ( II – początek IV).
    Występują głównie na półkuli północnej, w ilości około 50 gatunków.
    Występowanie w Polsce: dziko rosną trzy gatunki:
    – olsza czarna, A. glutinosa (Black Alder) pospolita na niżu, wilgotne lasy, nad potokami, w dolinach rzek i nad brzegami jezior i innych zbiorników wodnych.
    – olsza szara, A. incana (Grey Alder) pospolita na południu kraju, w górach w reglu dolnym (w Tatrach i Beskidach tworzy laski tzw. olszyny karpackie), wzdłuż rzek ku północy aż do ujścia Wisły. Kwitnie około 2 tygodnie przed olszą czarną.
    – olsza zielona (o. kosa) A. viridis (Green Alder) krzew, kwitnie IV-V, w Polsce tylko w zachodnich Bieszczadach, od 600 m n.p.m. do szczytów.
    Działanie alergizujące pyłku – średnie, wartości stężeń dobowych ziarn pyłku dochodzą do wysokich.
    Wykazuje reakcje krzyżowe z pyłkiem brzozy i leszczyny.
  • BRZOZA – Pospolite drzewo występujące w pn-zach. i centralnej Europie. Najczęściej występują dwa gatunki: B. verrucosa i B. pubescens. Okres kwitnienia – kwiecień- połowa maja. Ziarna pyłku brzozy są głównym czynnikiem wywołującym alergię pyłkową w krajach skandynawskich, w Polsce około 50 % osób z pyłkowicą wykazuje uczulenie na brzozę, 10-15% jest uczulonych tylko na brzozę.
    W kolejnych sezonach mogą występować znaczne różnice w stężeniu ziarn brzozy, co ma duży wpływ na nasilenie objawów i skuteczność leczenia.
    Alergeny pyłku brzozy mogą dawać reakcje krzyżową z takimi pokarmami jak: surowe selery, marchew, ziemniaki, jabłka, orzechy włoskie, laskowe.

LATO

  • TRAWY – oceniane jako rodzina, ze względu na bardzo zbliżoną budowę morfologiczną ziarn poszczególnych gatunków. Są najczęstszą przyczyną alergii pyłkowej w naszej strefie klimatycznej ( ponad 80 – 90% chorych). Okres pylenia stosunkowo długi (połowa maja – sierpień, główny sezon czerwiec- połowa lipca). Alergeny pyłku traw wykazują reakcje krzyżową z pokarmami: pomidory, orzeszki ziemne, soja, arbuz, miód, preparaty propolisowe.

JESIEŃ

  • BYLICA – jest to bardzo popularny chwast z rodziny Compositae. Jest główną przyczyna alergii późnym latem i jesienią. Okres pylenia – połowa sierpnia – wrzesień. Rzadkie są przypadki alergii izolowanej na bylicę (5-7% uczulonych), częściej występuje wspólnie z uczuleniem na ziarna traw i drzew.
    Reakcje krzyżowe z pokarmami mogą wystąpić po zjedzeniu selera, jabłek, marchwi, orzechów.
  • AMBROZJA – Roślina ruderalna z rodziny Compositae. Została sprowadzona do Europy ze Stanów Zjednoczonych, gdzie alergia na Ambrozję należy do najczęstszych. W Europie Zachodniej oraz na Węgrzech stanowi poważny problem medyczny. W Polsce stężenie ziarn Ambrozji nie narasta, spotykane są pojedyncze stanowiska, głównie przy stacjach rozładunkowych. Okres pylenia przypada na jesień (połowa sierpnia – październik).
    Może dawać reakcje krzyżową z bananami i arbuzami.

Informacje dla osób uczulonych na alergeny pyłku traw i drzew

  • Osoby uczulone na alergeny pyłku DRZEW i TRAW są proszone o stosowanie się do wskazań lekarskich.
    W okresie pylenia ze względu na możliwość wystąpienia u uczulonych osób objawów alergii jamy ustnej zaleca się ograniczenie spożycia surowych warzyw, jabłek, orzechów.
  • Osoby z potwierdzoną alergią pyłkową w okresie bezobjawowym, jakim jest jesień i zima winny zgłosić się do swojego lekarza-alergologa na wizytę kontrolną w celu poinformowania go o przebiegu objawów w sezonie, zwrotu karty samoobserwacji, wykonania kontrolnych, uzupełniających badań laboratoryjnych, czy też rozpoczęcia odczulania.

KALENDARZ  pylenia roślin 

 

Ocena sezonu pylenia roślin w 2017 roku


Kontakt:

Dr hab. biol. Dorota Myszkowska
Zakład Alergologii Klinicznej i Środowiskowej UJ CM
Kierownik Pracowni Alergologiczno-Immunologicznej i Czynności Układu Oddechowego

31-531 Kraków, ul. Śniadeckich 10
tel.:  12 424 88 89, 12 424 87 98
e-mail: toksy-alergo@cm-uj.krakow.pl

e-mail: dorota.myszkowska@uj.edu.pl

www.toksy-alergo.cm-uj.krakow.pl